Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Pana Zygmunta Kędzierskiego. W ostatnim czasie jest to kolejna dotkliwa strata dla Gminnego Ośrodka Kultury w Chojnicach. Odchodzą bowiem od nas ludzie, którzy z pasją, zaangażowaniem i oddaniem stali na straży zachowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego naszego regionu oraz przez lata wspierali działalność naszej instytucji.
Dzięki twórczości Pana Zygmunta, Jego pasji oraz niezwykłemu talentowi do przekazywania wiedzy i edukowania kolejnych pokoleń, w tym młodych ludzi, piękno i najcenniejsze tradycje kultury ludowej Borów Tucholskich i Kaszub pozostaną żywe. Pani Franciszce oraz pogrążonej w żałobie Rodzinie i Bliskim składamy najszczersze wyrazy współczucia.
Justyna Rząska wraz z Zespołem Gminnego Ośrodka Kultury w Chojnicach.
Zygmunt Kędzierski – pół wieku w służbie kaszubskiej tradycji
Zygmunt Kędzierski był wszechstronnie uzdolnionym twórcą ludowym, rękodzielnikiem i animatorem kultury, od ponad pięćdziesięciu lat związanym z Kaszubami. Choć urodził się w Wałbrzychu, to właśnie w Przymuszewie znalazł swoje miejsce i przestrzeń do twórczej działalności. Z czasem stał się jednym z rozpoznawalnych twórców kaszubskich, a jego dorobek na trwałe wpisał się w dziedzictwo kulturowe Pomorza i Kujaw.
Przez ponad 20 lat pełnił funkcję prezesa bydgosko-toruńskiego oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych, był również członkiem Zarządu Głównego STL. Aktywnie działał na rzecz środowiska twórców ludowych, angażując się w ochronę, popularyzację i przekazywanie kolejnym pokoleniom tradycji artystycznych regionu.
Najważniejsze miejsce w jego dorobku zajmowały rzeźba w drewnie oraz malarstwo na szkle, choć jego zainteresowania artystyczne były znacznie szersze. Tworzył dzieła o charakterze sakralnym – rzeźby świętych, aniołów i Chrystusa, krzyże, figury i postacie – a także maski, gwiazdy kolędnicze, zabawki ludowe i obrazy na szkle. Istotną część jego działalności stanowiło tradycyjne rękodzieło. Należał do nielicznych twórców w południowej części Kaszub, którzy potrafili wykonywać ze słomy tradycyjne ozdoby, przedmioty obrzędowe i użytkowe. W swojej twórczości łączył tradycyjne wzorce z własną wyobraźnią, nadając znanym motywom indywidualny i rozpoznawalny charakter.
Dzieła Zygmunta Kędzierskiego znajdują się w licznych kolekcjach muzealnych, między innymi w Gdańsku, Chojnicach, Słupsku, Klukach, Warszawie, Toruniu i Lublinie. Jego twórczość wielokrotnie nagradzano w konkursach poświęconych sztuce ludowej. W 1989 roku otrzymał II nagrodę w konkursie „Dzieło Oskara Kolberga w sztuce ludowej” w Radomiu oraz Nagrodę Specjalną w XIII Konkursie Współczesnej Sztuki Ludowej Kaszub w Chojnicach. Wielokrotnie był również laureatem i wyróżnianym uczestnikiem Międzynarodowych Konkursów „Współczesna Sztuka Ludowa Kaszub”. Otrzymywał Nagrody Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, w 2005 roku został nagrodzony w ogólnopolskim konkursie na szopkę bożonarodzeniową w Chojnicach, a w 2007 roku zdobył Nagrodę Główną w VII Międzynarodowym Konkursie na Zabawkę Tradycyjną w Bielsku-Białej. Szczególnym wyróżnieniem była Nagroda Specjalna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2008 roku.
Za wieloletni wkład w rozwój i ochronę kultury regionu otrzymał liczne wyróżnienia. W 2018 roku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Otrzymał także nagrodę Wójta Gminy Chojnice w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego. W 2026 roku uhonorowano go Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Prace Zygmunta Kędzierskiego prezentowano na ponad trzydziestu wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce oraz za granicą – między innymi w Szwecji, Czechach, Niemczech i Izraelu. Do ważniejszych prezentacji należała wystawa „Czas Wielkiej Nocy w Zwyczajach i Sztuce Ludowej” w Muzeum Etnograficznym w Toruniu oraz udział w Festiwalu Bałtyckim w Karlshamn w Szwecji.
Ważnym obszarem działalności Kędzierskiego była edukacja i przekazywanie wiedzy o kulturze ludowej. Prowadził warsztaty, spotkania i pogadanki dotyczące sztuki Kaszub, tradycyjnych technik rękodzielniczych, zwyczajów i obrzędów. Współpracował między innymi z Kaszubskim Uniwersytetem Ludowym w Wieżycy, Muzeum – Kaszubskim Parkiem Etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich oraz Muzeum Borów Tucholskich. Szczególne miejsce w jego działalności zajmowała wieloletnia współpraca z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Chojnicach. Uczestniczył w organizacji plenerów rzeźbiarskich w Silnie i Swornegaciach, prowadził działania edukacyjne i wziął udział w projekcie „Mistrz Tradycji – Zygmunt Kędzierski” w 2018 roku. Przez lata był również jedną z osób szczególnie związanych z Kaszubskim Domem Rękodzieła Ludowego w Swornegaciach, wspierając jego działalność i inicjatywy.
Zygmunt Kędzierski angażował się także społecznie. Nieodpłatnie uczestniczył w plenerach artystów ludowych, prowadził warsztaty dla młodzieży wymagającej szczególnego wsparcia, przekazywał swoje prace na aukcje charytatywne i jako nagrody w konkursach. Swoją wiedzą i umiejętnościami wspierał innych twórców. Należał również do artystów, którzy bezinteresownie zaangażowali się w konserwację kolekcji dzieł Józefa Chełmowskiego, wybitnego twórcy ludowego z Brus. Jednym z ważniejszych wydarzeń w jego artystycznym życiu było współtworzenie Ołtarza Papieskiego w Sopocie w 1999 roku. W ramach tego przedsięwzięcia wykonał dwa feretrony oraz figurę św. Floriana. Było to szczególne świadectwo uznania dla jego umiejętności i dorobku, a zarazem ważny moment, w którym sztuka ludowa i tradycyjne rzemiosło stały się częścią wydarzenia o wyjątkowym znaczeniu religijnym i społecznym.
Dorobek Zygmunta Kędzierskiego wykracza jednak daleko poza zgromadzone w muzeach rzeźby, obrazy i przedmioty rękodzielnicze. Przez ponad pół wieku tworzył, uczył i inspirował, łącząc działalność artystyczną z pracą społeczną i edukacyjną. Pielęgnował dawne techniki i motywy, jednocześnie nadając im własny, rozpoznawalny charakter.
GOK Chojnice
