Czy za krytykę władzy, ujawnianie nieprawidłowości lub zabieranie głosu w sprawach publicznych powinno grozić postępowanie karne? Sieć Obywatelska Watchdog Polska i Helsińska Fundacja Praw Człowieka przygotowały spot społeczny, który zwraca uwagę na zagrożenia wynikające z obowiązywania art. 212 Kodeksu karnego. Organizacje od lat apelują o dekryminalizację zniesławienia i zachęcają media do włączenia się w nagłośnienie problemu. W Chojnicach art. 212 też bywał wykorzystywany. O takich przypadkach napisał w lutym 2026 roku portal chojnice24.pl.
Art. 212 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność karną za zniesławienie. Za wypowiedź, która może narazić inną osobę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu, działalności lub pełnienia funkcji, grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności. W przypadku zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania możliwa jest nawet kara pozbawienia wolności do roku. Zdaniem organizacji społecznych przepis ten może być wykorzystywany jako narzędzie nacisku na dziennikarzy, aktywistów i obywateli, którzy ujawniają nieprawidłowości, kontrolują działania władz czy podejmują tematy istotne dla opinii publicznej.
Problemem jest nie tylko groźba skazania, lecz także samo postępowanie karne. Długotrwały proces, koszty obrony i stres mogą skutecznie zniechęcać do podejmowania niewygodnych tematów. To tzw. efekt mrożący, który ogranicza swobodę wypowiedzi i osłabia debatę publiczną. Postępowania o zniesławienie mogą również stanowić element działań typu SLAPP, czyli strategicznych postępowań prawnych mających na celu uciszanie krytyków i ograniczanie udziału obywateli w debacie publicznej.
Spot, który ma rozpocząć dyskusję
Aby zwrócić uwagę na ten problem, Sieć Obywatelska Watchdog Polska i Helsińska Fundacja Praw Człowieka przygotowały spot społeczny pokazujący, dlaczego obowiązujące przepisy wymagają zmiany. Celem kampanii jest zwiększenie świadomości społecznej na temat konsekwencji art. 212 Kodeksu karnego oraz rozpoczęcie szerszej dyskusji o granicach wolności słowa i ochronie prawa do krytyki.
Organizacje podkreślają, że dekryminalizacja zniesławienia nie oznacza pozbawienia ochrony osób, których dobre imię zostało naruszone. Nadal mogłyby one dochodzić swoich praw na drodze cywilnej. Chodzi jednak o to, aby wypowiedzi dotyczące spraw publicznych nie wiązały się z ryzykiem odpowiedzialności karnej za zniesławienie.
Apel do mediów o emisję spotu
Twórcy kampanii zachęcają redakcje, nadawców telewizyjnych, portale internetowe oraz inne media do nieodpłatnej emisji i udostępniania spotu (umieściliśmy spot w artykule - Red.). Nagłośnienie problemu art. 212 Kodeksu karnego może przyczynić się do zwiększenia świadomości obywateli oraz podjęcia działań na rzecz zmiany przepisów.
Więcej informacji na stronie https://
Sieć Obywatelska Watchdog Polska
